Antigone nā Jean Anouilh

NGĀ MŌHIOTANGA O WHANUI

Tirohia a Antigone, te whakaari nā Jean Anouilh

He whakaahua pango me te mā o ngā kopare maha e mau ana i runga i ngā tokotoko angiangi, roa, e hanga ana i tētahi papa o ngā kanohi.

Ko Antigone te taitara o tētahi whakaari e whakaatu ana i ngā kaupapa maha. I tuhia tuatahitia e Sophocles i te tau 442 BC, kātahi ka whakamaoritia anō i te wā o te Occupation of 1944 e Jean Anouilh, ko tēnei mahi tētahi o ngā mahi rongonui rawa atu i roto i ngā tuhinga tawhito.

 

Antigone i kōrerotia e Jean Anouilh

 

te tuhi anō a Jean Anouilh i a Antigone mō ngā take maha, tae atu ki te mea i whakanohoia e ia te kiripuaki matua ki waenganui o ngā kaupapa matua o te hapori. Ahakoa he hononga whaiaro, he maharatanga kura, he kare ā-roto whakaari rānei, ka haere tonu te hunga mātakitaki ki ngā whare tapere e tuku ana i ngā whakamaoritanga me ngā pānui anō o tēnei whakaari. Ko te whakaaturanga tuatahi o te tuhi anō a Jean Anouilh i tū ki te Théâtre de l'Atelier i Parī i te Hui-tanguru 1944. Mō āna mahi, i whiriwhiria e te kaituhi whakaari kia wha ngā wāhanga. I whakaahuahia e ia penei: "Ko Antigone a Sophocles [...] he ohorere ohorere ki ahau i te wā o te pakanga [...]. I tuhi anō ahau i taku ake ara, me te haruru o te aituā i pā ki a mātou i taua wā."

 

Ina hoki, ko te take i tino pā ai tēnei whakaari i taua wā, he maha ngā kaupapa nui i whakakitea mai, tae atu ki te pakanga i waenga i te matatika me te tōrangapū, tae atu ki te pakanga i waenga i ngā whakatipuranga. Tata ki te 80 tau i muri mai, kei te āhua whai tikanga tonu ngā kaupapa i kōrerohia i roto i te whakaari Antigone.

 

He aha te whakaari?

 

Hei mōhio ki tētahi whakaari pēnei i a Antigone, he mea nui kia mārama ki ōna tikanga tuhituhi me ngā tikanga whakaari katoa. Ahakoa e whakahaerehia ana te whare tapere e ngā momo tuhituhi kua whakapumautia, he mea nui kia mahara ko tōna kaupapa matua he matakitaki. I runga i te whakaari, tōna momo, ngā whakaaro o te kaituhi whakaari, me te wā, ka huri, ka whakarerekētia hoki ngā mea katoa e hanga ana i tētahi whakaari: te maha o ngā mahi, ngā momo whakaari, ngā huinga, te rama, te oro, me ērā atu mea. 

 

I whakaaro a Aristotle, e mōhiotia ana e tātou mō tana rapunga whakaaro, ko te momo whakaari te huarahi pai rawa atu ki te whakaoho i ngā mahi a te tangata, me te hanga i tētahi tawhiti e whai wāhi ana ki tētahi wheako pakiwaitara. Koinei tētahi o ngā āhuatanga nui o te whakaora i te mamae. Ahakoa he ahua uaua te ahua o tētahi whakaari whakaari i te tīmatanga, he nui noa iho hei hura i te arai kia mārama ai he mekameka o ngā mahi me ngā hua ngāwari ka taea te tūturu i runga i te tauine o te wheako tangata. 

 

Nō reira, hei whakatū i te mea e kiia nei ko te "verisimilitude", me whakaatu e ngā kaituhi whakaari pērā i a Jean Anouilh te pūkenga nui ki te tuhituhi. Ka takaro rātou ki ngā momo tuhinga, ka whakamahia hei taputapu whakararuraru hei wero i ngā uara me te rui i te tautohetohe.

 

Jean Anouilh: he aha tātou me kimi ai i tana Antigone?

 

I tautohetia te whakaari a Jean Anouilh i roto i ngā momo pāpāho, engari i tino manakohia e te hunga mātakitaki me te hunga pāpāho i te wā i whakaaturia ai. Ko tōna whānuitanga tohu, e whakaata ana i te aituā o tōna wā, te āhua nei i āhei ia kaipānui ki te kimi i ō rātou ake tikanga matatika, tikanga rānei i roto. Koinei te tino kaupapa o te tuhituhi: kia āhei ia tangata ki te hanga i te tuhinga hei tuhinga mā rātou ake. I roto i te pukapuka Antigone, ka taea hoki e ngā pānga ā-rōpū te whai pānga whaiaro; ka taea e ngā whakataunga me ngā mahi a tētahi, neke atu rānei, te pā ki tētahi, neke atu rānei, ētahi atu. Ahakoa ngā tau 80 e wehe ana i a tātou mai i te whakaputanga o te whakaari, he tino tūponotanga ka kite tetahi i te hononga ki te oranga e ora nei tātou i ēnei rā, ki te hapori e noho nei tātou, me te hapori e pā ana ki a tātou. Ā, he pono tēnei i roto i te maha o ngā whenua o te ao.

 

Mō tētahi wheako whakaora wairua, kei te tatari atu te whakaari a Jean Anouilh, a Antigone, ki a koe! Mātakihia mai i te 25 o Hepetema ki te 18 o Tīhema, 2022 i te Whare Tapere o Laurette i Parī!


He atamira whare tapere me ngā ārai whero me ngā kopare iri. He rama koura me ngā tūru whakapaipai ataahua.
nā LAURETTE THEATRE 18 o Hānuere, 2026
He aha i whiriwhiri ai ngā kaitoi i te Avignon Off Festival? Ngā kī ki tētahi huihuinga kāore e taea te ngaro
He tauranga piriti kua whakapaipaihia ki tētahi whakairo, e horapa ana i te wai i raro i te rangi kikorangi. He māwhero, he whero me te mā ngā tae.
na LAURETTE THEATER Noema 28, 2025
Ko nga mea nui o te whare tapere i Lyon 
He tirohanga mai i raro i tētahi piriti raima e toro atu ana i te awa; he rākau i ia taha, he rangi kikorangi.
na LAURETTE THEATER Noema 24, 2025
Whare Tapere i Avignon: nga mea nui me mohio koe
Te tirohanga atu ki te Pourewa o Eiffel, he hanganga whatu rino, mai i te whenua. Pango me te mā.
na LAURETTE THEATER Noema 20, 2025
Whare Tapere i Paris: He aratohu oti mo te hunga kaingākau me te hunga pākiki
He tangata e mau ana i ngā mōhiti me te pupuri kutikuti e mahi ana i tētahi manekin kua hipokina ki te papanga i roto i tētahi awheawhe kī tonu i te raruraru.
na LAURETTE THEATER Noema 15, 2025
Tērā pea koe e whakaaro he aha i tino ātaahua ai ngā kākahu whakaari, ā, i ētahi wā he āhua tino pai te hanga mō ia kiripuaki. Inaa, he nui ake te mahi a ia kākahu i runga i te atamira i te whakapaipai noa iho: e whakaatu ana i ngā kōrero mō te wā, te mana pāpori, te hinengaro o ngā kiripuaki, me ngā kaupapa o te whakaari. I roto i tēnei tuhinga, ka whakaatuhia e mātou ngā mahi matua e rima o ngā kākahu i roto i te whare tapere, me ngā whakamārama mārama hei āwhina i a koe ki te mārama ake ki tōna hiranga i roto i te whakaaturanga.
E tuhituhi ana tētahi wahine mōhiti i roto i tētahi pukatuhi, i roto i tētahi whare pikitia pōuriuri me ngā nohoanga whero.
na LAURETTE THEATER Noema 6, 2025
Kua mātakitaki koe i tētahi whakaaturanga whakamiharo, ā, e hiahia ana koe ki te whakapuaki i ō whakaaro, engari kāore koe i te tino mōhio me pēhea te whakatata atu, te whakarite rānei i ō whakaaro. Kei roto i tēnei tuhinga ngā taputapu hei whakarite i tō arotake, hei tātari i ngā āhuatanga toi, me te kimi i te taurite tika i waenga i te whakaaro takitahi me te whakaaro kore takitahi.
He karaka i runga i tētahi whare kōhatu, e tohu ana ngā ringa i te 10:10 pea, he rangi kikorangi kei muri.
nā LAURETTE THEATRE 30 o Oketopa, 2025
Kei te whakamahere kē koe i ō hararei raumati 2026, ā, e hiahia ana koe ki te mōhio ki ngā rā o te Hakari rongonui o Avignon? Anei ngā rā whaimana me ngā mōhiohio nui hei whakarite i tō noho ki te tāone o ngā Pāpa.
E titiro ana tētahi wahine me ōna makawe he poro porotaka ki tētahi whare e whakamāramahia ana kei reira ngā tekesi i te tiriti o te tāone.
nā LAURETTE THEATRE 23 o Oketopa, 2025
Kei te rapu koe i te whakaaturanga tino pai mō tō haerenga ki Parī, engari kāore koe i te tino mōhio ko tēhea te mea hei whiriwhiri māu i roto i ngā tini whiringa e tukuna ana e te tāone nui? I mōhio koe i ia pō, neke atu i te 300 ngā whakaaturanga rerekē e whakaatuhia ana ki Parī, mai i ngā mea tawhito tawhito ki ngā mea hou tino maia? Tirohia i roto i tēnei tuhinga he kōwhiringa o ngā whakaaturanga rongonui e whakaatuhia ana i tēnei wā, me ngā mōhiohio whai hua katoa e hiahiatia ana e koe hei tono i ō tīkiti.
Ka tū ngā kanikani poi i runga i te atamira me ngā kaiwaiata, ko ngā ārai whero kei muri.
nā LAURETTE THEATRE 13 o Oketopa, 2025
Kei te rapu whakaaturanga hei mātaki, kei te whakaaro rānei koe mō ngā momo whakangahau rerekē e wātea ana? Kei roto i te ao o te whakaaturanga ora neke atu i te tekau mā rua ngā wāhanga toi matua, kei roto i ia wāhanga he maha ngā momo me ngā momo iti. I roto i tēnei tuhinga, ka arotakehia e mātou ngā wāhanga matua o ngā whakaaturanga, mai i te whare tapere tawhito ki ngā momo rongorau hou, hei āwhina i a koe ki te kimi i tō ara.
Ko ngā tamariki he hāte mā e titiro ana ki te māramatanga, ko tētahi o rātou e whakaaroaro ana.
nā LAURETTE THEATRE 18 o Hepetema, 2025
Kua pā pea tēnei āhuatanga ki a koe: ko tāu tamaiti e 5 tau te pakeke e tīmata ana ki te nekeneke i muri i te 20 meneti o te whakaaturanga, ko tāu tamaiti taiohi rānei e aue ana i te wā o te whakaari "roa rawa." Heoi anō, ka taea e ēnei tamariki te piri tonu ki ā rātou waea pūkoro, nō reira he aha e kore ai e whakaari i te whakaari katakata tere?
Ētahi atu pou